Co jeść w chorobie nowotworowej?

Co jeść w chorobie nowotworowej?

Dieta wspierająca leczenie onkologiczne oparta na zasadzie „kolorów na talerzu”

Dieta w chorobie nowotworowej odgrywa istotną rolę w utrzymaniu dobrego stanu odżywienia, wspieraniu organizmu w trakcie leczenia oraz poprawie jakości życia pacjentów. Aktualne wytyczne naukowe wskazują, że odpowiednio skomponowane żywienie może zmniejszać ryzyko niedożywienia, ograniczać stan zapalny i wspierać funkcjonowanie układu odpornościowego.

Jednym z praktycznych i jednocześnie naukowo uzasadnionych podejść jest zasada różnorodności kolorów na talerzu, która odzwierciedla obecność różnych grup bioaktywnych składników odżywczych.

Znaczenie diety w chorobie nowotworowej – co mówią badania?

Zgodnie z raportem World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research (WCRF/AICR) dieta w przebiegu choroby nowotworowej powinna:

• zapobiegać utracie masy mięśniowej,
• dostarczać odpowiednią ilość energii i białka,
• ograniczać przewlekły stan zapalny,
• wspierać tolerancję chemioterapii, radioterapii i hormonoterapii.

Nie zaleca się restrykcyjnych diet eliminacyjnych ani głodówek, które mogą pogłębiać osłabienie organizmu.

Kolory na talerzu a jakość diety onkologicznej

Zielone warzywa – działanie przeciwzapalne i ochronne

Zielone warzywa liściaste i kapustne (np. brokuły, szpinak, jarmuż) są źródłem:

• folianów,
• witaminy K,
• magnezu,
• glukozynolanów.

Związki te wspierają procesy detoksykacyjne w wątrobie oraz modulują odpowiedź zapalną, co ma znaczenie w trakcie leczenia onkologicznego.

Czerwone i różowe produkty – ochrona przed stresem oksydacyjnym

Produkty czerwone i różowe (pomidory, buraki, truskawki, maliny) zawierają:

• likopen,
• antocyjany,
• witaminę C.

Składniki te wykazują silne właściwości przeciwutleniające i są elementem diety o wysokiej jakości, rekomendowanej w chorobach przewlekłych, w tym nowotworowych.

Pomarańczowe i żółte warzywa – wsparcie odporności

Warzywa i owoce o barwie pomarańczowej i żółtej (marchew, dynia, morele) są źródłem karotenoidów, które:

• wspierają układ odpornościowy,
• uczestniczą w regeneracji nabłonków,
• chronią komórki przed uszkodzeniem oksydacyjnym.

Niebieskie i fioletowe owoce – modulacja odpowiedzi immunologicznej

Borówki, jeżyny, czarna porzeczka i śliwki dostarczają antocyjanów, które:

• wykazują działanie przeciwzapalne,
• wspierają równowagę immunologiczną,
• mogą korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową.

Białe produkty – zdrowie jelit i metabolizm

Produkty białe (czosnek, cebula, por, kalafior, fermentowany nabiał) zawierają:

• związki siarkowe,
• flawonoidy,
• probiotyki.

Zdrowa mikrobiota jelitowa ma znaczenie dla tolerancji leczenia i funkcjonowania układu odpornościowego.

Białko w diecie onkologicznej – dlaczego jest kluczowe?

Białko w chorobie nowotworowej jest niezbędne do:

• utrzymania masy mięśniowej,
• regeneracji tkanek,
• poprawy tolerancji leczenia.

Zalecane źródła białka to:

• ryby,
• jaja,
• fermentowane produkty mleczne,
• drób,
• rośliny strączkowe.

Zdrowe tłuszcze a choroba nowotworowa

Tłuszcze nienasycone, w szczególności:

• oliwa z oliwek,
• olej rzepakowy,
• kwasy omega-3 z ryb morskich,

wykazują działanie przeciwzapalne i wspierają utrzymanie odpowiedniego stanu odżywienia.

Czego unikać w diecie przy chorobie nowotworowej?

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami naukowymi należy ograniczyć:

• alkohol (brak bezpiecznej dawki),
• żywność wysokoprzetworzoną,
• przetworzone mięso,
• nadmiar cukrów prostych.

Dieta w chorobie nowotworowej powinna być:

• różnorodna,
• oparta na produktach o niskim stopniu przetworzenia,
• dostosowana do stanu klinicznego pacjenta,
• pozbawiona niepotrzebnych restrykcji.

Zasada kolorów na talerzu stanowi praktyczne i bezpieczne narzędzie wspierające komponowanie posiłków o wysokiej wartości odżywczej.

Literatura

1. World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research. Diet, Nutrition, Physical Activity and Cancer: a Global Perspective. Third Expert Report. London: WCRF/AICR; 2018.
2. Rock CL et al. Nutrition and physical activity guidelines for cancer survivors. CA Cancer J Clin. 2022.
3. van der Werf A et al. Diet quality and inflammatory markers in cancer patients. Nutrients. 2021.
4. Schwingshackl L et al. Food groups and cancer risk: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2017.
5. Zitvogel L et al. The microbiome in cancer immunotherapy. Science. 2018.